In Zaandam leefden Italiaanse ‘gastarbeiders’ van de eerste generatie en hun kinderen vanaf de jaren zestig op een kluitje samen in ‘de Spaghettiflat’, in de wijk Poelenburg in Zaandam. Weinig mensen wisten toen nog wat het woord gastarbeider betekende en hoe belangrijk de rol van arbeidsmigranten zou worden voor de regio en voor de stad zelf.
De eerste Italianen die zich begin jaren zestig in de Spaghettiflat vestigden, werkten voornamelijk bij de Amsterdamsche Droogdok-Maatschappij. Ouderen herinneren zich de geur van sterke koffie en vers gebak die ’s ochtends in de flat hing. Hun kinderen horen nog altijd de stemmen van Italianen die elkaar luidruchtig groetten in zuidelijke dialecten. De leden van deze hechte gemeenschap maakten zich geleidelijk aan de Nederlandse taal en leefwijze eigen, zonder te vergeten dat ze hun wortels hadden in Puglia of Campania, in Napels of in Caserta. De authentieke beelden uit privé- fotoalbums in dit boek laten zien hoe belangrijk het familieleven was en is. Zelfs de vierde generatie koestert de taal en cultuur van de voorouders.
De auteur, Daniela Tasca, beschrijft hoe zo’n honderd Italiaanse gezinnen in Zaandam integreerden in een samenleving, die er heel anders had uitgezien als zij en vele anderen een halve eeuw geleden hun arbeidskracht niet waren komen aanbieden. De arbeidsmigranten uit de Zaanse en Amsterdamse industrie hebben kracht en zelfrespect kunnen ontlenen aan de veilige basis die Little Italy in de polder voor hen was. Langzaam maar zeker vonden de Italianen hun plek in de Nederlandse samenleving, zonder hun herkomst te verloochenen. Een sterk staaltje van integratie, niet ondanks maar dankzij ‘behoud van eigen cultuur’.
De Spaghettiflat is een vlot geschreven sociale documentaire over een bijna vergeten groep arbeidsmigranten die het voornamelijk op eigen kracht, dankzij veel onderlinge solidariteit en loyaliteit, gered hebben. Het boek laat zich ook lezen als de geschiedenis van een stukje Poelenburg, een wijk die in nog geen kwarteeuw veranderde van een hechte volksbuurt met veel sociale controle in een ‘krachtwijk’ op de lijst van voormalig minister Vogelaar van Wonen, Wijken en Integratie.
De Spaghettiflat staat op de nominatie om in 2010 gesloopt te worden. Het buurtje is inmiddels zo verloederd, dat niemand daar rouwig om lijkt te zijn. De kleurrijke geschiedenis van de Poelenburg blijft dankzij deze uitgave bestaan.
Een leerzaam, ontroerend mooi boek van Daniela Tasca. Met veel authentieke beelden uit Zaans-Italiaanse fotoalbums, een voorwoord van Rosita Steenbeek en een nawoord van Will Tinnemans. Naar een idee van Francesco Pepe, een van de kinderen uit de Spaghettiflat.
De Spaghettiflat. Little Italy in de polder, Daniela Tasca, Arcobaleno Media Productie i.s.m. St. Uitgeverij Noord-Holland. ISBN 978-90-78381-37-2.
Prijs € 19,50
Geplaatst door: Daniela Tasca
Geplaatst op: 2 februari 2010