Paul Brill
Gepubliceerd op 7 juni 2010, 10:07:00, bijgewerkt op 7 juni 2010, 11:44:00
De halve wereld kent Dr. Phil. De Amerikaanse televisiedokter voor al uw psychische, relationele en opvoedkundige problemen. Maar hij is niet de eerste dokter wiens voornaam een begrip is geworden.
Biertap. (Foto: Colourbox)In de jaren dertig en veertig was er in de Verenigde Staten Dr. Bob. De persoonlijke besognes die Dr. Phil behandelt, werden toen nog niet zo breed uitgemeten, zeker niet in het openbaar. Dr. Bob ontleende zijn bekendheid aan iets anders: hij was medeoprichter van Alcoholics Anonymous (AA) en wijdde een groot deel van zijn leven aan de ondersteuning van drankverslaafden.
Er wenkte een onbezorgde toekomst voor Robert Holbrook Smith toen hij in 1902, 21 jaar oud, als arts afstudeerde aan het prestigieuze Dartmouth College in Hanover, New Hampshire. Om zijn medische opleiding te vervolmaken schreef hij zich in bij de Rush Medical School in Chicago.
Daar begon hij te drinken. Eerst voor de gezelligheid, maar geleidelijk steeds dwangmatiger. Op een bepaald moment kwam zijn functioneren als medicus in gevaar. Smith besefte dat hij het roer moest omgooien, en deed dat ook. Hij vestigde zich als chirurg in Akron, Ohio, en trouwde met zijn high school sweetheart.
Maar de drankverslaving was niet overwonnen. Zijn consumptie van alcohol nam weer geregeld gevaarlijke proporties aan. Hij durfde niet meer aan een operatie te beginnen zonder een paar glazen te hebben genuttigd.
In 1935 ontmoette hij Bill Wilson, een zakenman uit New York die eveneens vele jaren had geworsteld met een drankprobleem. Het klikte meteen. Wilson was niet alleen een ex-alcoholist, maar ook een herboren christen, die in november 1934 een ‘Hot Flash’ had beleefd toen hij in het ziekenhuis was opgenomen wegens de ernstige effecten van zijn slemppartijen. Naar eigen zeggen had hij in wanhoop uitgeroepen: ‘Ik doe alles om hiervan af te komen. Alles! Als er een God is, laat Hij dan nu een teken geven.’ Daarop had hij een felle lichtflits gezien en een uniek gevoel van extase beleefd.
Onder het toeziend oog van Wilson nuttigde Smith op 10 juni 1935 zijn laatste glas bier. Die datum, deze week 75 jaar geleden, wordt beschouwd als de oprichtingsdatum van Alcoholics Anonymous. Want het bleef niet bij deze persoonlijke stap naar een alcoholloos leven. Smith en Wilson waren er allebei van overtuigd dat alcoholisme alleen door middel van wederzijdse bijstand kon worden overwonnen. Daarnaast meenden ze dat alcoholisten eigenlijk alleen in anonimiteit anderen – en dan liefst andere verslaafden – deelgenoot wilden maken van hun probleem. Eerst zetten ze een hulpgroep op in Akron, vervolgens keerde Wilson terug naar New York om ook daar een groep te formeren. Vanwege de beoogde anonimiteit presenteerden ze zich voortaan als Dr. Bob en Bill W.
De naam Alcoholics Anonymous vond ingang door het boek met deze titel dat in 1939 het licht zag. Het heeft een sterk spirituele inslag – alcoholisme kan alleen worden overwonnen door morele zuivering en de macht van ‘een God naar eigen voorstelling’ te aanvaarden. En het geeft 12 richtlijnen, later uitgewerkt tot de Twaalf Tradities, voor het functioneren van AA-hulpgroepen.
Door positieve verhalen in de pers groeide de belangstelling voor AA. Vooral in de jaren vijftig nam het aantal AA-groepen enorm toe, ook buiten de VS. Momenteel zijn er wereldwijd ruim 100 duizend AA-groepen met een kleine 2 miljoen leden. De groepen zijn nog steeds vergaand autonoom en draaien in beginsel op basis van vrijwillige geldelijke bijdragen.
Dr. Bob en Bill W. bleven tot hun dood (respectievelijk in 1955 en 1971) geheelonthouder. Maar niet alle zwakte werd uitgebannen. Kettingroker Bill W. stierf aan longkanker.