Erik van den Berg
Gepubliceerd op 1 februari 2010, 10:46:00, bijgewerkt op 1 februari 2010, 12:05:00
De beste, geliefdste zanger van het jaar 1939 is Jack Leonard, volgens een peiling in het Amerikaanse vakblad Billboard van dat jaar. De 24-jarige Leonard besluit meteen na die uitslag dat hij toe is aan iets groters. Hij neemt ontslag bij zijn werkgever, de populaire bandleider en trombonist Tommy Dorsey, om een solocarrière te beginnen.
De Rat Pack, met van links naar rechts Frank Sinatra, Dean Martin, Sammy Davis Jr. en Joey Bishop, treedt op in Las Vegas in 1960. (Foto: AP)Dorsey vindt een op het eerste gezicht weinig aantrekkelijke vervanger voor zijn ster-zanger: een schriele junior uit New Jersey. Nadat Dorsey ‘the skinny kid’ op een Kerstbenefiet heeft ontmoet, besluit hij hem een kans te geven en in januari 1940 treedt Frank Sinatra voor het eerst op met de Dorsey-band.
Een groot succes is zijn debuut niet. De bandleden begroeten hun nieuwe collega koeltjes. Ze missen de aimabele Leonard en hebben weinig fiducie in het zelfverzekerde air van de ‘boy singer’. Dat ze er spectaculair naast zitten, zal al een paar dagen later blijken: op 1 februari 1940 neemt de Dorsey-band in een studio in Chicago twee songs met Sinatra op, The Sky Fell Down en Too Romantic – niet alleen de opmaat voor een record aantal tophits van de Dorsey-band (dertien in één jaar) maar het begin ook van een van de grootste artistieke carrières van de 20ste eeuw.
In de zomer van 1940 staat de Dorsey/Sinatra-versie van I’ll Never Smile Again twaalf weken lang nummer 1 in de hitparade, een prestatie die dat jaar alleen geëvenaard wordt door Glenn Millers gezellig swingende In The Mood.
Swing
Sinatra, inmiddels als ‘romantic virtuoso’ geafficheerd, heeft meer te bieden dan behaaglijke swing. Hij zingt dezelfde liedjes als zijn collega’s, maar door zijn intelligente tekstbehandeling klinken ze bij hem echter, gevoeliger en dieper. Daarbij blijkt de jonge zanger een snelle leerling. Hij begint zich net zo goed te kleden als de bandleider (niet voor niets ‘The Sentimental Gentleman of Swing’), spiegelt zich aan Dorsey’s hoge kwaliteitseisen, en belangrijker: hij perfectioneert zijn zangtechniek door de kunst af te kijken van diens trombonesolo’s.
Dorsey is een meester van het fluwelen legato. Door minieme, slim getimede adempauzes (nooit aan het einde van een zin) kan hij schijnbaar eindeloze lijnen blazen, die gracieus over de grenzen van een muzikale frase vloeien. Sinatra maakt zich Dorsey’s ademtechniek eigen, met hetzelfde bedrieglijk naadloze resultaat.
Als hij zijn act voldoende heeft geperfectioneerd, besluit Sinatra net als zijn voorganger voor zichzelf te beginnen. Dorsey weigert evenwel zijn contract te ontbinden, waarna een onaangenaam juridisch steekspel begint. Dat Sinatra daarbij assistentie krijgt van de notoire maffioso Sam ‘Momo’ Giancana (alias ‘Sam the Cigar’) heeft de zanger altijd in alle toonaarden ontkend, ook al inspireert het verhaal Mario Puzo later tot een veel geciteerde scène in The Godfather. Vast staat wel dat Dorsey uiteindelijk 75 duizend dollar wordt betaald om het verlies van zijn pronkjuweel te compenseren. ‘I hope you fall on your ass’, waren Dorsey’s afscheidswoorden.
Popidool
Eenmaal op eigen benen groeit Sinatra uit tot het eerste onvervalste popidool, voor wie vrouwelijke bewonderaars in katzwijm vallen. In 1942 neemt zijn populariteit zulke vormen aan dat de pers de term Sinatramania introduceert. ‘The Voice that thrills Millions’ geeft zes shows per dag in het prestigieuze Paramount Theatre in New York, tegen een honorarium van 25 duizend dollar per week. Sinatra vertoont zich er aan vijfduizend F.R.A.N.K.I.E. scanderende meisjes per show, die ’s nachts voor de artiesteningang bivakkeren en vechten om zijn in de sneeuw achtergelaten voetafdruk, die ze thuis in de vriezer bewaren.
Bezorgde commentaren over de ‘massale zelfvernedering van jonge vrouwen’ mogen niet baten: de blinde verering mondt eind 1944 uit in de Columbus Day Riot, als een paar duizend bezoekers weigeren het Paramount te verlaten en in de knoop raken met toestromende nieuwe fans, waarna er honderden agenten aan te pas moeten komen om de chaos te bedwingen.
Waar Jack Leonard is gebleven, vraagt intussen echt niemand zich meer af.