Hans Wansink
Gepubliceerd op 20 juli 2010, 09:17:00, bijgewerkt op 21 juli 2010, 12:54:00
Tijdens de zomervakantie las ik The Pregnant Widow, de nieuwe roman van Martin Amis. Dat het een literair meesterwerk is, laat ik even buiten beschouwing. Het gaat er nu even om dat het boek zich óók, onder veel meer, laat lezen als een winst- en verliesrekening van de tweede feministische golf. En wel vanuit het perspectief van Keith Nearing, in 1970 een twintigjarige student in de Britse literatuur.
De jaren zeventig worden door Amis omschreven als de She Decade, het decennium waarin de meisjes zich gaan gedragen als jongens, ja zelfs als cocks. Nearing, een alter ego van de schrijver, werkt tijdens een lange zomervakantie in een Italiaans kasteel aan zijn debuut als recensent van de Times Literary Supplement. Intussen neemt hij in hoog tempo de meesterwerken van de Britse literatuur door op beschrijvingen van de geslachtsdaad (´Clarissa: one fuck in 2.000 pages’). De werkelijkheid in deze zedenschets vol spot en zelfspot is interessanter en verwarrender. Want onder de andere vakantiegangers bevinden zich drie jonge vrouwen die in het latere leven van Nearing een rol zullen gaan spelen. Zijn vriendinnetje Lily beschouwt hij meer als een zusje, en de seks met haar is plichtmatig en zonder inspiratie. Gefascineerd is Keith door Sheherazade, zuster van de eigenaar van het kasteel, een stuk langer dan Keith en een ontluikende schoonheid. Zij choqueert het gezelschap door topless aan de rand van het zwembad te verschijnen. De hele vakantie lang is Keith in de weer om een rendez-vous met Sheherazade ter realiseren. Een poging die op het laatste moment mislukt, omdat Keith beledigende opmerkingen maakt over het godsgeloof van Sheherazade. De derde vrouw is de zelfbewuste, narcistische Gloria Beautyman, ‘Oh. I love me. Oh, I love me so´, die alle kledingstukken van zich afwerpt en Keith bij zijn lurven grijpt.
De titel van het boek verwijst naar een uitspraak van de Russische schrijver Alexander Herzen, die beweerde dat een revolutie geen onmiddellijke opvolger, maar een zwangere weduwe baart. Voordat de baby te wereld komt, vallen er slachtoffers ´in een lange nacht van chaos en wanhoop’. In een lange coda op ‘the summer of sex’ in Italië inventariseert Amis de schade: de vrouwen hebben het meest te verduren gehad van de seksuele revolutie. Violet, de zuster van Keith, gaat zelfs op 46-jarige leeftijd aan mannen en drank ten onder. Net zoals Sally in 1999 overkwam, de zuster van Amis. Ook de drie vrijgevochten vrouwen van Nearing mankeert het in hun latere leven aan liefde, kinderen en een zinvolle bestemming. En tenslotte voelt Keith zelf, als vijftiger vader van vier kinderen kampend met een zware midlife crisis, de tijd tussen zijn vingers glippen.
Een bruisende historische roman, rijk van ideeën, komisch en tragisch tegelijk, met levensechte personages.
Hans Wansink is medewerker van de Volkskrant