Van onze verslaggever Sander van Walsum
Gepubliceerd op 22 april 2003, 07:51:00, bijgewerkt op 10 juli 2009, 06:09:00
AMSTERDAM - Veertig finalisten streden om de eerste plaats van de Grote Geschiedenis Quiz, zo was maandagavond te volgen op de buis. Ontspannen gingen de deelnemers aan de slag met de meest uiteenlopende vragen. De Bekende Nederlanders legden het af.
Lany Slobbe, winnaar van de GGQ 2003 (Foto: Marcel Molle)De veertig finalisten van de vijfde editie van de Grote Geschiedenis Quiz (GGQ), een co-productie van het Historisch Nieuwsblad, het televisieprogramma Andere Tijden en de Volkskrant, leken zich op voorhand bij de begrenzing van hun eigen historische kennis te hebben neergelegd. Een enkeling had te elfder ure nog een naslagwerk geraadpleegd, maar de meesten waren zo verstandig geweest dit na te laten. Zij verkozen de GGQ als een verzetje te zien, en begaven zich in ontspannen tred naar de Amsterdamse talkshow-tempel Felix Meritis.
De Utrechtse datamanager Lany Slobbe (40) behoort tot degenen die eigenlijk geschiedenis hadden willen studeren, maar zich hebben laten ontmoedigen door de treurige loopbaanperspectieven voor historici. Als een soort boetedoening voor die pragmatische keuze is hij veel gaan lezen. Waarover? Ach, dat doet er niet zoveel toe. Elk thema dat een bepaalde ontwikkelingsgang beschrijft, zoals 'ziekte door de eeuwen heen', spreekt hem aan.
Oud-minister Roger van Boxtel daarentegen, erkent monter dat hij geen geheugen heeft voor alles wat zich langer dan een uur geleden heeft afgespeeld. Ten tijde van de kwestie Srebrenica heeft hij, om zich op zijn minst een beeld te vormen van ressentimenten op de Balkan, het oeuvre van A. den Doolaard nog eens gelezen. Boeiende lectuur, absoluut. Maar wellicht niet meer zo relevant.
Op deze zwoele avond komt zijn kennis van Den Doolaard hem evenmin van pas. Het dichtst in de buurt komt nog de vraag over het land waar de Nederlandse overste Lodewijk Thomson in 1914 een roemvolle dood vond. Niet in het Saarland, zoals een enkeling meende, of in Palestina maar - inderdaad - in Albanië.
De Duitse gevechtsvlieger die op een oud filmfragment wordt getoond, is niet Rudolf Hess of Heinrich Himmler maar Hermann Goering, voormalig testpiloot bij de firma Fokker, zoals de ceremoniemeester van de GGQ, Jan Tromp, memoreerde. En hoe stond in de terminologie van de voormalige DDR de Berlijnse Muur ook alweer te boek? O ja, de antifascistische Schutzwall.
Een ander bouwwerk, een fort dat ooit op het strand bij Katwijk moet hebben gestaan, heette Brittenburg. Het aantal Nederlandse dienstweigeraars ten tijde van de politionele acties in Indonesië bedroeg bijna 5000. En het aantal 'foute burgemeesters' in oorlogstijd wordt op ongeveer 300 geraamd.
Met gokken kom je een heel eind, stelt Clingendael-deskundige Dick Leurdijk na afloop van de eerste ronde vast. En in deze tak van sport was zijn dochter, die hem vergezelde, bedrevener dan hij. Niet ontmoedigd door de recente veroordeling van een Engelse quizdeelnemer die zich door familie en vrienden vanaf de tribune had laten souffleren, had zij haar vader met handgebaren willen coachen. Het was hem - tot zijn schade - niet opgevallen.
Politiek tekenaar Jos Collignon heeft één keer gehoor gegeven aan een wenk van zíjn dochter, maar gaf toen prompt het verkeerde antwoord. Hij behoort dus niet tot de zes deelnemers aan de tweede ronde die hun licht mogen laten schijnen over de herkomst van het begrip Dolle Dinsdag, de hoofdprijs van de quiz Willens en Wetens (999,99 gulden), de initiator van het zionisme (Theodor Herzl), de zangeres van het bandje Boo en de Booboos (Linda van Dijck) en een episode waaraan Dries van Agt ongaarne zal worden herinnerd (de kwestie-Menten).
In de laatste ronde legt de bekende Nederlander, ditmaal presentator/columnist Prem Radhakishun, het wederom af tegen de anonieme deskundige. Vorig jaar greep deze nog net naast de prijzen, maar ditmaal mag de voornoemde Lany Slobbe 25 dagen gratis naar Zuid-Afrika.
Na de huldiging van de winnaar vraagt Ad van Liempt, hoofdredacteur van Andere Tijden, zich af of het wel reglementair is om tweemaal achtereen aan de finale van de GGQ deel te nemen.
Slobbe heeft intussen andere zorgen. Bekommerd vraagt hij zich af of hij de laatste trein naar zijn woonplaats Utrecht nog zal halen.