Door Remco Meijer
Gepubliceerd op 4 maart 2010, 03:21:00, bijgewerkt op 4 maart 2010, 06:06:00
AMSTERDAM - Anderhalf jaar geleden was prins Bernhard de redder van de monarchie. In zijn boek Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk schreef Cees Fasseur dat de prins in de jaren vijftig de toekomst van de monarchie veilig stelde door koningin Juliana los te weken van de intrigante Greet Hofmans.
Prins Bernhard (Foto: ANP)Donderdag rees in de aula van de Universiteit van Amsterdam een ander beeld op. Schrijfster Annejet van der Zijl verdedigde daar haar proefschrift Bernhard. Een verborgen geschiedenis, dat maandag als boek verschijnt.
‘Hij heeft de integriteit van de monarchie enorme schade toegebracht’, zei Van der Zijl. Volgens haar hebben de Oranjes daar tot op de dag van vandaag last van.
Van der Zijl kreeg bijval voor haar stelling dat Bernhard zijn leven lang (1911-2004) gevangen zat in zijn Duitse jeugd. Nadat hij door zijn huwelijk in 1937 Nederlander werd en een sterke sociale stijging maakte, met de ambitie een aantrekkelijk leven te leiden, mystificeerde hij steevast zijn jeugdjaren.
Zijn vader had een sociale val doorgemaakt, tot verdriet van zijn moeder. Van der Zijl: ‘Bernhard trouwde uit liefde, niet zozeer voor zijn aanstaande vrouw, als wel voor zijn moeder.’ Hij bagatelliseerde zijn NSDAP-lidmaatschap , waarvoor anderen verantwoordelijk zouden zijn. ‘Ik was nooit een nazi’, luidde Bernhards vaste repliek. Van der Zijl vond een lidmaatschapskaart van de Deutsche Studentenschaft uit 1932, waarop in 1933 ook de NSDAP toevoeging is gedaan. ‘Dat zegt genoeg over zijn gezindheid in die jaren, vind ik.’
Tot de promotiecommissie behoorde ook Fasseur. Nadat de laatste Van der Zijls werk ‘uitstekend’ had genoemd, vroeg een ander commissielid, Elsbeth Etty, hoe dan haar conclusie te beoordelen dat ‘vanuit het standpunt van de monarchie bezien Bernhard als een mislukking moet worden beschreven’. Stond dat niet haaks op Fasseurs slotsom?
Van der Zijl: ‘Het is inderdaad een subjectieve mening. Maar ik denk dat de feiten deze persoonlijke conclusie rechtvaardigen. Ik hoop dat dat wetenschappelijk geen probleem is.’
De commissie promoveerde Van der Zijl tot doctor in de geschiedenis.